تازہ ترین
ur
بنیادی صفحہ » نوشتانک » عطا و منیر—-ساجد حسین

عطا و منیر—-ساجد حسین

عطا و منیر—-ساجدحُسین

عطاشادؔ شرتریں شاعرے یا منیر مومنؔ، اے گُہہ ءَ من وارت نہ کناں۔ من گُشاں کس مہ وارت ئےِ۔ ترا عطا ؔدوستر بیت منا منیر۔ ترا منظور بسملؔءِ شاعری ستک ءَ انت من ءَ امبر سمین ءِ۔

عطا ؔو منیرؔ، بلوچی ءِ دو مزنیں شاعر انت۔ چو کہ عطا ؔو منیرؔ دوئیں چہ روایتاں یاگی بوتگنت، مردم دوئیناں یکّیں چمّ ءَ چارنت۔ بلے اگں ہورت بچارئے عطا مگرب ءِ شاعر انت و منیر شگرب ءِ۔ دوئینانی شاعری سک گِستا اَنت۔
لہتیں سرظاہریں فرق۔
عطاشادؔ ءَ وتی شاعری ءِ برکت ءَ بلوچانی اجتماعی گالوارے ٹاہینگ ءِ جہد کتہ۔ آ جاگہے گُشیت کہ من ءَوہدے مردماں سِکین دات کہ تو اُردو ءِ بدل ءَ بلوچی ءَ پرچہ شاعری نہ کنئے گڑا آئی ءِ پسّہ ہمیش ات کہ اول ءَ من بلوچانی دْرستیں گالوارں ہیل گراں نوں بلوچی ءَ شاعری کناں۔
منیرؔ ءِ زبان پسنی ءِ ہاسیں دمگے ءِ زبان انت۔ آ نزّوک ءَ نزّیک کنگا ہم رازی نہ انت۔ مِچاچ ءَ مِتاچ گُشیت۔ من وتی پرے گپ ءَ پہلی لوٹاں کہ منیر پسنی ءِ ہاسیں دمگے ءِ زبان ءَ شاعری کنت۔ من ءَ چو گُشگی ات کہ ”مُنیر وتی جند ءِ زبان ءَ شعر پر بندیت“۔ ہما زبان ءَ کہ چہ وتی مات ءَ ہیل ئےِ گپتہ۔ چہ درکسانی ءَ گون انت ئےِ۔ عطاشادؔ ءِ شعری زبان، آئی ءَ ریڈیو پاکستان ءَ کار ءِ وہدءَ چہ بلوچستان ءِ جتا جتائیں دمگاںآؤکیں شاعر و گشندہاں ہیل گپتہ۔
دومی سرظاہریں فرق۔
عطا ءِ زبان گْران انت۔ سئے لبزی و چار لبزی اصطلاح ئےِ کار مرز کتہ۔ لبزاں بِگر تاں گالریچانی جوڑشت، عطاؔ ءِ کرّا سک نوک و گْران انت۔ شپ سباہانی روچ، بے تْرَہیں درداں، گرْاں باہندیں آشوب، مہر دوزواہیں بنی آدم، جوریں تہل آپ، کَجّلیں زہیرانی شانتگیں دام، حبر نہ گیشیں زبان، زمین نِندانی عمریں مدّتانی گلّہ، لاڑی ئیں ایراَہت، کوش لذّتیں ماہکان تبیں گَرکی تَل، لہرئیں شارانی عبیریں گوْاتاں۔
اے دْرستیں دْراجیں اصطلاح چہ پیسرا بلوچی ءَ نہ بوتگ انت، چیا کہ بلوچی ءَ چُشیں پیچیدہیں حیال پیسرا کس ءَ دراَنگاز نہ کتہ۔ چریشاں بازیں اصطلاح عطا ءَ چہ انگریزی ءَ بلوچی ءَ ترینتگ انت و لہتیں چہ اردو ءَ۔
بلے منیر ءِ کرّا زبان سک تچک اِنت، ہمک روچی زبان ءَ شاعری کنت۔ اصطلاح ءِ کارمرز ءِ جند سک کم اِنت۔ آئی ءِ کتاب ”پاس جنان انت دروازگ“ ءِ اولی دہیں تاکدیماں من بس چار یا پنچ اصطلاح دیست، آ ہم ہما کہ لس زبان ءَ کارمرز بوت کننت، چو کہ کرنی ئیں بیوانکی یا ابیتکیں جَنگجاہ۔ ایش ہم دولبزی بندش انت، اصطلاح ءِ ڈکّ ءَ نہ گِرنت۔
اے سرظاہریں یا درشاندابی فرق من پیسرا ہمے واستا گیشینت انت کہ من ءَ دگہ جُہل تِریں، مانائی فرقے ءِ سرا حبر کنگی اَت۔
عطا ءِ کرَا ”زند گوازینگ“ ءِ یا ”دنیا ءَ را چارگ“ ءِ گیّشتگیں فسلسفہ یا سیاسی لیکہے ہست۔ آ ہما دور ءِ شاعر اِنت کہ وجودی فلسفہ دنیا ءِ لبزانک ءَ تمردیں رنگے ءَ ہست بوتگ۔ سرد جنگ ءِ زمانگ بوتگ۔ دنیا لیکہانی تہا بہر بوتگ۔ عطا ءِ سیاسی لچہ بہ بنت یا وجودی، آہانی تہا آ وتی فلسفہ یا سیاسی لیکہ ءَ تچک ءَ تچک گُشیت گوں۔” ساہکندن “ءِ تہا آئی ءِ سیاست پدّر اِنت۔ قبائلی رہبند ءِ سرا آئی ءَ بازیں لچہ و دستونکانی تہا وتی نہ وشّی ظاہر کتہ۔ ”شپانک“ ءَ بچار۔ یا اے دستونکءَ بچار؛
چو پہ ارزانی ءَ تائیت نہ بیت تیر منی
دلجم ءَ واب مکن واجہ منی میر منی
یا
جہانے ءَ دات سکین پادا برو گہیں واجہ ءِ سلام ءَ دل ءَ نہ من اِت۔
قدح ءِ سررِچگ مرک ءَ ارزان نہ کنت ءِ تہا عطاؔ وجودی فلسفہ ءِ سرا وتی حیالاں چیر نہ دنت۔ لچہ ءِ اولی بہر چوش انت؛
سارتر ءِ شہر ءِ پنڈوک
کلدار و نیم ءِ حشیش ”عاقبت سوچیں ایوکی“ ءَ
تنکد ءَ آسر یت
زند ءِ اے بندی جاہ ءَ
کہ ہوشام وت یک خمارے
قدح ءِ سَررِچگ مرک ءَ ارزان نہ کنت
من نہ گُشاں کہ عطا ءَ چو گل خان نصیر ءَ وتی شاعری ءِ تہا سیاسی جارجتہ۔ عطا ءِ سیاست نازرک انت۔ آئی ءِ مقصد جلسہ یے ءِ مردمان ءَ پہ آشوب ءِ آرگ ءَ پاد کنگ نہ بوتگ، و ناں کہ آئی ءَ پارٹی یے یا کہ یک خاصیں سیاسی لیکہے ءِ دیما برگ ءِ واستا شعر پِر بستہ۔ بلے آئی ءِ شاعری ءِ تہا ”زند ءَ را، وتی رنگ ءَ چارگ و گْوازینگ“ ءِ یک سرجمیں لیکہے موجود اِنت۔ عیبے نہ اِنت۔ گیشتر مزنیں شاعر یا نبشتہ کارانی کرّا زند ءِ چارگ ءِ وتی چشمہ یے ہست اِنت۔
منیر ءِ کرَا نیست۔ آئی ءِ کرَا چہ مانا ءَ گیشتر ”ہما دمان ءِ چاڑ یا مارشت ءِ نوکیں ازمی درشان“ گیشتر اہم اِنت۔ یک جاگہے آ وت نبشتہ کنت؛
شرّیں شعر دگہ ہچے نہ انت، بس یک وشّی یے، کیفے کہ ترا بے واہش و لوٹ ءَ رسیت۔
آئی ءِ نوکتریں لچہ کہ شنگ بوتگ زمانگ انت۔
زمانگ ہر شپ
منی تہنائیءَ دُژمانے دنت
و چہ دریگءَ لِکّیت
بلے چہ شہرءَ ڈَنّ درکپت نہ کنت
سہبءَ چہ دُرساں پیش
گوں من دپ کپیت
وتی دژمان ومنی تہنائیءَ شموشیت
منی ہمراہ
چہ دروازگءَ لوگءِ تہا پُتریت
شعر مانادار اِنت، بلے منیر تہنا وتی گپ ءَ اِنت، زمانگ ءِ ناں۔ ”شپ ءَ من ایوکاں، روچ ءَ پہ کار و روزگار ءَ دنیا داری کناں، بلّے کہ من و دنیا وش وش نہ ایں“، اے شعر ءِ سرجمیں مانا اے نہ اِنت۔ ”چہ دریگ ءَ لِکّگ و دروازگ ءَ لوگ ءِ تہا پُترگ“ ہم باز مانا دار اَنت۔ بلے ادا اے مئے سرہال نہ اِنت۔
منیر چو نہ گشیت کہ زمانگ چوش بہ بیت یا چوش مہ بیت، بس ہمے گپ ءَ کنت کہ من و زمانگ چوش ایں۔ پدا ہمے حبر ءَ پہ اہوتی و نازُرکی کنت۔
منیر ءَ گوں اے چیزءَ کار نیست کہ بلوچی ءِ دْرستیں گالواراں ہوار بہ گیجیت و چو عطا ءَ اِسٹینڈرڈ بلوچی زبانے ٹاہینگ ءِ جہد ءَ بہ کنت۔ آ تہنا وتی جندءِ گالوار ءَ گپ جنت۔ آ چو عطا ءَ بلوچی ءِ درشان ءِ شاہگانی ءَ نوکیں اصطلاح نہ ٹاہینیت۔ آ تہنا وتی جند ءِ گپ ءِ کنگا ہمک روچی لبزاں نوکیں رنگ و پُشدرے ءَ ایر کنت۔ عطا ءَ وتی پیچیدہیں اصطلاح پہ وتی پیچیدہیں سیاسی و فلسفی لیکہ ءِ سَر کنگا ٹاہینتگ انت۔ منیر ءَ پہ وتی نازرکیں مارشت و ادارکی چاڑانی درشان ءَ اے وڑیں اصطلاح پکار نہ اِنت۔
منیر ءِ زمانگ ءَ دنیا ہچ سیاسی و فلسفی لیکہ ءِ پدگیر نہ انت۔ زند ٹُکّر ٹُکّر انت، بہر بہر انت، ہر فرد وتی وڑا ابیتک انت، اجتماعی زند پرْشت و پرْوش ءِ آماچ انت۔ منیر وتی حبر ءَ کنت، زمانگ ءَ چہ سِستگ۔
بلے چوش ہم بوت نہ کنت کہ مردمے کہ دومی مردمانی تہا زندگ انت، وتی عہد ءِ زمانگ ءِ بارہ ءَ ہچ وڑیں لیکہ مہ داریت۔ من تہنا اے گشگایاں کہ عطا ءِ کرَا زمانگ ءِ بارہ ءَ یک گیشّتگیں (مخصوصیں) لیکہے ہست، منیر ءَ نیست۔
)بلوچستان ٹائمزءِ منّتءَ)
***

جواب لکھیں

آپ کا ای میل شائع نہیں کیا جائے گا۔نشانذدہ خانہ ضروری ہے *

*