تازہ ترین
ur
بنیادی صفحہ » نوشتانک » قاضی نور محمد پرومی—-اُلفت نسیم

قاضی نور محمد پرومی—-اُلفت نسیم

مکرانءِ جُلگہیں سرڈگارءِ نامداریں دینداریں کس قاضی نور محمد پرومی شہ علم و زانتءِ ہما بُنزہاں یکے اَت کہ کیچءِ دمگءَ راعلمءِ رژنءَ درپشناک کُت و سری رندا وانگ جاہانی بُن ہشت ئےِ ایر کت و میرو نوابانی علم دژمنیں مُکامانی دیم ءِ شت انت وآہانی بیہارو گُرّو نگُرّانی پرواہ ئےِ نہ کتنت۔
اَنچو کہ شہ وتی نامءَ پدّراِنت کہ بُندرءَ پنجگورءِ شہر "پروم”ءِ نندوکے و شہ رئیس زاتءَ بوتگ۔ بنداتی وانگ ماں عربی و فارسیءَ شہ مدرسہاں درئےِ بُرتگ و عربی فارسی ءِ عالمی وفاضلیءِ سندے گپتگ اَنت۔ پدا پہ وتی علم وزانتءِ نسخاءِ بہرانجاں کنگءَ کیچءَ مسیت و مدرسہےءِ بُنپدے ایرکت ولوگ لوگءَ شت و پہ مدرسہءَ چُکے نزّآرت اَنت و وانینگ ئےِ بندات کت۔مدرسہ و مسیتءِ سجّہیں ہرچ و درچ ۤآئیءَ شہ وتی گریبیں کیتوءَ کت۔
دیر نہ گوست کہ مسیت و مدرسہءِ نام و توار دُورو نزّیکاں پرشت وتاں علم و رُژنءِ دُشمنیں میرو سرداراں سر بوت۔ اے کوردیداں ہچبر نہ لوٹ اِت کہ آہانی ایردستیں نیز گارانی چُک و چلانگ وانندہ بہ بنت و چم اِش پچ بہ بنت و زورآوری و نزوری، بالادستی ایردستی و نیک وبدءِ پئیراں سرپدو زانتکار بہ بنت۔ پمیشہ نواب و سرداراں واجہءَ را کُلہہ راہی دات کہ توئے قاضیءَ مسیت اَڈ کت پہ مسلماناں نیکیں کارے کت بلئے اے کہ تو مسیتءَ را چوریانی دوارجاہ کتگ و وانینگءِ نیمونءَ نام گپتگ مدرسہے کتگ ئے، اے مارا دوست نہ بیت۔ نہ کہ ماترا اے موکلءَ دات کنیں کہ تئی مدرسہءِ مرچیگیں دہقانی چُک باندا پاد بیا اَنت و مارا چم سُہر بہ دیئنت۔
اے کُلہانی دیم داتگیں سرانی سروک مکرانءِ سرکاری نواب میر بائیان اَت کہ ۤوہداں وتی نوابیءِسَتّانیءِ سرا اَت۔ قاضیءَ نوابءِ ا اےپاتراپءَ را کدّو بوچے نہ زُرت و مسیت و مدرسہءِ کاراں گُلائش اَت۔ وہدے دگہ انچیں کُلہے واجہءَ را سر بوت تہ آ وت نوابءِ لوگءَ شت و آئیءَ را گلہءِ وڑا گشت ئےِ کہ میر من بَدین و گندگیں کارے کنگ ئَ نہ آں، اے قومی و دینی نیکیں کارے۔ باید ہمیش اَت کہ اے کارءِ بندات تو وت بُکتیں۔ تو کہ کت نہ کتگ اَت گڑا باید نہ اِنت کہ چہ اے نیکیں و راجی دیمرئی کارءَ مئے دیما بوشت ئے۔
نوابءَ گشت کہ من وتی ہبر پہ تو شستاتگ ، نوں مستر وت ئے۔ قاضی پرے بیہاراں و نہ وشّیاں دلپروش نہ بوت و وتی وانینگ و مدرسہءِ توکءَ اسکولی وانینگ ہم بناہ کت نوں وانوکانی لیکہ روچ پہ روچ ودّان بوت و اسکول و مدرسہاں دُور دوراں نام درآرت۔ اسکولءِ کلاسانی تہا واجہءَ پہ اردو قاعدہ، ہساب و دینیاتءِ وانینگءَ اُستاد داشت وآہانی پگار بست۔پرے پگارو دگہ ہرچانی کشّگءَ واجہءَ پرومءَ وتی بازیں آزماں گندیں مُلکانءَ بہا کنان کُت و علمءِ رُژنءَ را تالان کنانءَ شُت۔ نوابءَ را مدرسہ و اسکولءِ اے روچ پہ روچءِ دیمرئی و نام کشّگ دوست نہ بوت۔یک روچے قاضیءَ را لوٹائینت ئےِ و پرمانے دات کہ اسکولءَ بند بہ کن کہ شہ تئی اسکولءَ کیچءِ چُک انگریزی و پنجابی دودو رنگاں زُوراَنت و نافرمان بنت و دومی ایش کہ گُلام و ایردستیں مہلوک ہانوادہ آنی بروبریءَ کننت کہ چُشیں کارانءَ سگّگ نہ بیت۔بلئے قاضی صاحبءِ انجام پکّائینے اَت، آئیءَ نوابءَ را گشت کہ شمئے گمان رَد اِنت۔اے سیاستی کارے نہ اِنت پہکیں دینی و علمی کارے کہ چریشی تُرسگ نہ لوٹیت۔ اے اسکولءَ ماتئی جندءِ حکمءِ و تئی سوج و سلاہانی سرا ہلـائیناں۔ ایشی تیوگیں نپ و مُزّ مئے و شمئے چُکّانءَ رسیت اِنت۔و ایش گُلام و واجہءِ بروبری ۤرگءِ جہدے نہ اِنت، پہکہ علم و زانتءِ روژنائیءِ تالان کنگءِ جہدے۔
نوابءَ دیست کہ قاضی ہچ پئیمءَ راہءَ نئیت گڑا ۤئیءَ خانءَ را رپورٹ راہ دات کہ قاضی نورمحمد وتی مدرسہ واسکولءِ اندیمیءَ مہلوکءَ را یاگی بوہگءِ سکین دیئگءَ اِنت۔ انچیں یک اہوال پئیر اے نوابءَ پولیٹیکل ایجنٹءَ را دیم دات، گوں اہول پئیرانی سر بوہگءَ سرکاری مردماں اسکولءَ را بند کت۔ قاضیءَ چُکاں گشت کہ مدرسہءِ تہا اسکول ہم بوان اِت و قرانی درس ہم بہ گراِت۔ اے درگتءَ قاضی صاحبءَ گوں بازیں سرپدی ایں میرو معتبراں گندو نند کُت چیزےءَ را وتی راہءَ آرت۔ یک روچے گوں پولیٹیکل ایجنٹءَ گِندُکی کُت اِش و آئیءَ را گشت اِش کہ مئے مول وتی ڈیھءِ چُکانءَ شہ جاہلیءَ کشّگ و علمءِ رُژنءَ آہانءَ بہرانجان کنگی اِنت و نوابءِ رپورٹ یک بد نیّتی یے۔ اگاں انگریزی سرکار ہم نوابءِ ہم گپت بیت گڑا مہلوک پہکہ زان اَنت کہ انگریزو خان مئے سرا مہربان نہ اَنت و کیچءِ تہا پہ وانگ و وانینگءَ وش نہ اَنت۔قاضی نورمحمدءَ ہمے وڑیں یک کرّاچکے قلاتءَ بلوچانی خانءَ را ہم راہ دات۔ قاضی ء، گوں سراکاری سروکاں گندو نندو کاگد و کرّاچکاں زوت حاصل دات و سرکاری جہتءَ آئی اسکولءِ منظوری بوت۔
گوں اسکولءِ منظوریءَ نواب بائیان گندہ تر کستی بوت کہ اسکولءِ بندیءَ پدا تچ وتاگے بناہ کت۔ قاضیءَ چاراِت کہ نوابءَ اسکول کُنّت اِنت۔ پمیشا یک روچے تچکءَ نوابءِ جاگہءَ شت۔ نوابءَ را گشت ئےِ کہ اسکول اگاں مرچی بند بیت دگہ روچے پدا پچ بیت تُری سالےءَ پد بہ بیت۔آئیءَ نوابءَ را گشت کہ من وتی دْراہیں سنگت و شہرءِ میرو معتبراناں ہمے گشتہ کہ اے اسکولءِ منظوری نواب ءَ وت کنائینتہ۔ اے باروا نوابءَ مزنیں جہدے کُتہ و شر مزنیں وہدےءَ مدرسہءِ ہرچءَ ہم نواب صاحب کنگءَ اِنت۔ من لوٹیں کہ وتی اینکس نام و توارے نوں گار مہ کنوں منءَ ہم میرو معتبرو سنگتانی تہا دْروگ بند مہ کن۔ سنگتاں اے بابتءَ اِشکُتگ و چہ شما سک وشّ بوتگ اَنت و شمارا آفرین اِش کتگ و اے صلاح اِش داتہ کہ اسکول سرکارءِ بدلءَ نواب صاحبءِ جندءِ نامءِ سرا بہ بیت تنکہ آئی نام زندگ و نمیران بہ بیت۔ قاضی وت یک بلاہیں وازی گُشتانکی یے اَت۔ نواب شہ واجہءِ گپّ و ہبراں سک وش بوت بلئے اے شرطے ایر کت کہ اسکولءِتہا درزادہ و نکیب،دہکان وایدگہ ایردستانی چُکانءَ زورگ مہ بیت۔ قاضی نورمحمدءَ گُشت کہ اگاں شمئے شرط ہروبرو ہمیش اِنت گڑااے وہدی چو بوت نہ کنت کہ بازیں چُک شہ بازیں وہداں وانگءَ اَنت۔ ما شش ماپہ سالےءِ تہا مداں مداں پہ یک نہ یک نیمونےءَ شہ اسکولءَ درکنان اِش کناں، چوش زوت اسکول شمئے جندءِ دستاں کئیت اِنت۔ نواب صاحب نیٹ رزائی بوت۔ اسکولءَ دیمرئی کت۔ قاضیءَ اسکولءِ دیوالءِانیشکءِ سرا نواب صاحبءِ نام نمشتہ کنائینت۔ اے روچاں اسکولءِ تہا سی و شش چُک وانگءَ اِتنت کہ آہانی تہا سیزدہ چُک ہانوادہ ومیرانی چُک اِتنت و آدگہ دروہ درزادہو گلام و ایردستاں چُک اِتنت گوں وہدءِ گوزگءَ چُکانی لیکہ ودّان بوت و دمگءِ تہا اسکولءَ بلاہیں نامے کشّ اِت۔ قاضی نورمحمد پرومیءِ نام جہل و بالا تالان اَت و پرچے مہ بوتیں کہ آ کیچءِ دْراہیں دمگءَ وانگ و زانگءِ بُن ہشت ایر کنوک اَت۔
یک روچے قاضیءَ نواب صاحبءَرا پہ اسکولءِ ترّو تابءَ شت آرت۔ نوابءَ کہ اسکول وچُکانی پہ وانگءَ ہدوکی دیست و دیست ئےِ کہ اُستادءَ چک دْرہ نواب صاحبءَ پہ اسکولءِ منظوریءِ جہداں گلایگ اتنت تُہ یک نیمگءَ آسک وشّ ات بلئے دومی نیمگءَ دلءِ تہا پشل ات کہ منی اے بوؤکیں گلایگ پہکدلیں قاضی ءَ چُکانی دپءَ داتگ ات و اسکولءِ منظوریءِ جہدءِ تہا آئی ہچبری بہر نہ گپتہ۔ نوابءَ اے ترّو تابءَ پدااسکولءِ باروا یک دانکے ہم شہ دپءَ نہ کشّ اِت۔
قاضی نورمحمدپرومی یک قرآنی عالم و شپ آگاہ و عبادت کنوکیں کسّے بوتہ کہ صحبءِ نمازءَ مسیتءَ اتکہ و سجّہیں روچ اسکولءَ مسیتءِ کار حزمتاں گلائیش بوتہ و خفتنءِ نمازئےِ وانینتہ گڑا لوگءَ شتہ۔ آئیءَ شپءِ گیشتری بہر پہ نمازو زکر گوازینتہ و تاں مجذوبی جاورءَ سربوتہ۔ برے برے نمازیءِسرا سرئےِ بُرزا کُتہ گشتہ آ دوزہ اِنت، یا آجنّت اِنت، اُف اے مردم چیا چو آسءِ تہا سُچگءَ اَنت۔ بہ گند آ چونیں شرّیں ماڑی یے، یا چونیں براہداریں ُہل اَنت”۔
آئیءَ کدی دگرءِ باروا بدین و بریں گپّے شہ دپءَ در نہ کرتگ ات نہ کہ دگہ گیشیں رپٹگ ئےِ کُرت۔ پدا دی چیزے مُلّاآں ہبر تالان کُتگ ات کہ قاضی ءِ مین حراب اِنت۔ آہاں قاضیءِ چُکانءَ لوٹ اِتء گُشت شمئے پتءِ مین برابر نہ اِنت، بہ براِ ت ئےِ جاگہے مُلّائی و ڈاکٹری بہ کنائین اِت۔
لہتیںمُلّاو قاضیءِ بچّےءَ واجہءَ را زُرت و شئے غریب شاہءِ درگاہءَ بُرت ئُ شئے را دزبندی کُت کہ واجہءَ دیما بہ کنت کہ سرئےِ شرّو پہ اِناں بہ بیت۔ شئےءَ کہ چمانءَ چست کُت و قاضی صاحبءََرا چاراِت تُہ آرا زہر اَحت۔ درّائینت ئےِ کہ قاضی صاحبءِ سر شرّاِنت، شمئے سر بروبر نہ اِنت۔ قاضی صاحب یک دریاب و من چکُّلے آں، آ ماں آزمانءَ اِنت وہدے کہ من ڈگارءِ سر برا آں۔ واجہ ءَ را بہ براِت و آرا وتی تبءِ سرا بلّ اِت، و آئیءَ را شرپ بہ دئیت کہ اے بے نہادیں گوہرے، اِشی سارتیں ساہگ پہ کیچی آں سؤلیں چنارے اِنت۔ قاضیءَ را پدا آرگ بوت بلئے مُلّاآں واجہ غریب شاہءِ پنت آنءَ شر گوشءِ پُشتءَ گوازینت انت۔
یک روچے سئے مُلّا آں شؤر کُت کہ قاضی صاحب ءِ دیما یک ودو مسئلہ ایر کننت، اگاں راستیں پسّہ دات گڑا بزاں کہ شئے غریب شاہءِ حبر راست اَنت اگاں راستیں پسّہ یے دات نہ کُت گڑا پہکہ گنوک اِنت۔ مُلّا اَتک اَنت و مسئلہءَ را قاضی صاحبءِ دیما ایر کُت۔ واجہءَ مسئلہ را شرّیءَ گیشّینتُ عوئفن کت کہ مُلّا دلجم بوت اَنت۔ قاضی صاحبءَ مُلّاآنی دیما مسئلہ یے ایر کُت و گشت کہ من شمئے مولءَ سرپد اوں، شمئے ہیالءَ نورو گنوک اِنت۔ نورو چو گنوک نہ اِنت کہ کسانُکیں مسئلہ یے سرا سرئےِ کار مہ کنت، نوں شما منی مسئلہءِ توجیلءَ بہ کن اِت۔ اگاں شما منی زندءِ روچانی تہا اے مسئلہءَ را گیشّینت نہ کت گڑا اِدا منی قبرءَ را ہما جوابءَ بہ دیئیت۔ مُلّا درہ بند بوتنت و شکّی شکّی پاد آحت و شُتنت۔
قاضی صاحب یک روچے جذبءِ جاورءَ شہ ہمے مسیتءَ در کہ ہمائی اڈ کتگین ات، جاگہے آحت و اوشتات و دو سئے کسانیں توار کُت و پہ دستءِ ہئیزرانءَ گِردیں کِشکے کشّ اِت و گشت ئےِ: اے جاگہءَ منی گورا بہ جن اِت بلئے پونشی جریدہ بہ بیت”۔
مردماں آئی گشتنءِ پدا و آئی مجذوبی جاورءِ دیما قبر نہ جت و جریدہ نہ کت بلئے وتی گُپتءِ وڑا آئی سئیمی روچءَامبروز یلہ کت۔ پدا ہما جاگہءَ قاضیءَ را قبر کنگ بوت۔ کیچءَ ہمائی جمعہ مسیتءِ دری نیمگءَواجہءِ قبر اِنت۔ پمیشا اے قبر شہ مسیتءَ ڈنّ اَت بلئے گوں پسیلءِ ودـینگءَ قبر نوں مسیتءِ پسیلءِ تہا اَحت۔

جواب لکھیں

آپ کا ای میل شائع نہیں کیا جائے گا۔نشانذدہ خانہ ضروری ہے *

*