بنیادی صفحہ » نوشتانک » محمد بیگ بیگل ءِ کسانیں زندپجارے و لبزانکی سفر…..نسرین گل بلوچ

محمد بیگ بیگل ءِ کسانیں زندپجارے و لبزانکی سفر…..نسرین گل بلوچ

بلوچی زبان و لبزانک ءِ جوانیں نبشتہ کارواجہ محمد بیگ بیگل یکم جون سال 1936ءَ واجہ محمد قاسم ءِ گس ءَ کراچی ءَ ودی بوتگ۔ بنداتی وانگ چہ کراچی ءِ دربرجاہاں دربرتگ،وانگ و زانگ ءِ وہداں آئی ءَ لبزانک ءِ نیلیں زرءَ وتی گاماناں ایر کرت۔واجہ محمد بیگ بیگل بلوچی لبزانکءَ ہمانبشتہ کارانی رِدءَ ہواراَنت کہ آہاں گوں لبزانک و زبان ءَ کمٹمنٹے بوتگ،واجہ ءَ لبزانک ءِ تہا اولی سرا ایم اے بیگ ءِ نام ءَ وتی لبزانکی سفرءِ بندات چہ آزمانک و شاعری ءَ کرتگ،واجہ ءِ آزمانک وہدپہ وہد،ماہتاک اومان،ماہتاک بلوچی ،الس،لبزانک و دگہ بازیں تاک و ماہتاکاں چھاپ و شنگ بوتگ اَنت۔آئی ءِ آزمانکانی کتابے ہم است اِنت کہ ’’دی فرائز‘‘ءِ نام ءَ بلوچی اکیڈمی کوئٹہ ءِ نیمگ ءَ سال1996ءَ چھاپ و شنگ بوتگ،اے کتاب ءِ تہا دوازدہ آزمانک ہواراَنت،واجہ ءَ وتی اے کتاب ءِ آزمانک اول سرا بلوچی ءَ نوشتہ کرتگ انت بلے پدا رندءَ انگلش ءَ رجانک کرتگ و کتابی دْروشمے داتگ انت۔کتاب ءِ پیشگال ءَ نوشتہ کنان ءَ گُشیت کہ من ہمے ہاترا ایشانی انگریزی ءَ ترّینگ ءِ گزرمارات تنکہ بلوچ راج ءِ ہواری ءَ آئی ءِ لبزانک ءَ ایندگہ راج ہم سہی و سرپدبہ بنت۔آزمانکاری ءَ ابیدواجہ ءَ شاعری ہم کرتگ آئی ءِ شعرانی دپتردیمانہ اتکگ بلے آئی ءِ شعروہدپہ وہدتاک و ماہتاکاں چھاپ و شنگ بوتگ انت، و واجہ ءَ وت بازیں مشاعر ہاں ہم شعرونتگ ،آئی ءِ شعرانی بنگپ و سرحال و تب گیشترمزاحیہ اِنت۔ایشی ءِ ہمرائی ءَ آئی ءِ شعرانی اندرءَ راجی و سیاسی رنگ ہم گندگ ءَ کیت،آئی ءِ گپتارانی بحرکسان انت و لبزوش و تامدارانت ،محمدبیگ بیگل ءِ بے حساب ءَ نوشتانک ہم جتاجتائیں تاک و ماہتاکاں چاپ و شنگ بوتگ انت،دْرستاں چہ گیشتر واجہ ءَ ماہتاک بلوچی ءِ تہا نوشتہ کرتگ،’’گورنِمدی‘‘واجہ ءِ جوانتریں ساچشتی مڈّیاں چہ یکے کہ آئی ءَ بیران بوتگیں مردمانی بابت ءَ نوشتہ کرتگ ،بزاں ہما شاعرو ندکارکہ واجہ ءَ چم ءِ وت دیستگ انت و پدا واجہ زندءَ بیران بوتگ انت چوکہ سیدظہورشاہ ہاشمی، مرادساحرؔو ایندگہ بازیں۔محمد بیگ ءَ وتی ماتی زبان بلوچی ءِ ہمرائی ءَ اُردو،فارسی و انگریزی زبان ءِ سرا مزنیں دست رسے بوتگ،آئی ءَ میجرموکلرءِ کتاب بلوچی گرائمرشہ انگریزی ءَ اُردوزبان ءَ رجانک کرتگ کہ بلوچی اکیڈمی ءِ نیمگ ءَ سال۱۹۷۱ءَ چھاپ و شنگ بوتگ،واجہ بیگ محمد بیگل ءِ نام بلوچی سفرنامہ ءِ تہا ہم جوانیں رنگے ءَ گندگ ءَ کیت،آئی ءَ لہتیں ملکی و لہتیں درملکی سفرنامہ نویستگ چوکہ’بحرین ءِ برنامہ‘،’ہِندءِ سفرنامہ ءِ تاکے‘،’ مہرءِ سفر‘،’سنگت ہاؤس‘،’غزل پوائنٹ‘،’ شال ءِ حال‘،و دگہ بازیں ہواراَنت،واجہ ءِ سفرنامہ آنی سرحال گیشترلبزانکی اَنت۔واجہ ءَ کسمانک ہم نوشتہ کرتگ آئی ءِ بازیں کسمانک ماں ریڈیوپاکستان کوئٹہ و پی ٹی وی بولان ءَ چہ شنگ بوتگ اَنت آہانی تہا’مہمان‘،داکتر‘،’آپریشن‘و دگہ بازیں ہواراَنت۔آئی ءَ بازیں نبشتہ کارانی کتابانی پیش گال ہم نویستگ اَنت، چوکہ ظفرعلی ظفرءِ شعرانی دپتر’’ہمبوئیں دْروت‘‘ءِ پیشگال واجہ ءَ ماں انگریزی زبان ءَ نوشتہ کرتگ۔واجہ محمد بیگ بیگل ءِ دْرستاں چہ نامدارتریں پڑ طنزو مزاح اِنت اے تک ءَ محمد بیگ اولی مردم اِنت کہ آئی ءَ بلوچی تژن و بچکندءِ پڑ ءَ راآبات کرتگ، بلوچی تژن و بچکندءِ میدان ابید چہ واجہ ءِ نام ءَ ہورک و ہالیگ بیت۔یک وہدے اتک کہ آئی ءَ شاعری و آزمانک ءِ راہءَ یل کنان ءَ پہ وت تژن و بچکند ءِ راہ گچین کُت۔داں زندءِ گڈّی روچاں گوں ہمے تک ءَ بندوک ات۔اے پڑءَ آئی ءِ چارکتاب چاپ و شنگ بوتگ انت۔شکل و ماجین،زنڈیں دپار،جوکر،برزخ ،ہوارانت۔

محمدبیگ تژن و بچکنداں چوسفرنامہ و خاکہ نویسی ءِ تکنیک ءِ دْروشم دنت آلس بنگپانی بدل ءَ گیشترنامداریں نبشتہ کار،شاعر،سیاست دان،سازگر،ازمگرانی زندمانی،شپ و روچ،کارو کرد،عیب و نزوری،لبزانکی کارو کرد اں وتی نبشتانکانی تہاہوارکنت اگاں آئی ءِ نبشتانکانی جہلانکی ءَ رؤگ بہ بیت تاں انچو گمان بیت گشے آہرچ مجلس و دیوانے گوں ندکاراں کنت ہمارپورٹ ءَ وتی ازمی توانائی ءِ منّتءَ پیش کنت۔آئی ءِ سرحالانی تہا مابلوچی لبزانک ءِ راجدپتر،جنگ و مڑو ندکارانی تب ءَ آشنابیں۔بیگءِ گوراتژن ءِ بدل ءَ بچکندیابُگشے مزاح ءِ رنگ سوائی ترانت ۔واجہ ءِ نبشتانکانی تہا ماراکارستانی زندمانی ءِ ہما چیریں راز گندگ ءَ کاینت کہ کارستاں وت اے رنگ ءَ حیال نہ کتگ و سرپدی نیست۔آگپ گپ ءَ وتی شگان ءَ انچو جنت کہ مردمءَ ارزانی ءَ سماہم نہ بیت ۔ہمے ہاترا واجہ ءِ نبشتانکانی پہمگ ءِ ہاترا پہ وانوکءَ المی انت کہ ہماکارست ءِ بابت ءَ بزانت۔بقول ءِ واجہ صبادشتیاری آئی ءِ درشانداب ہماانت کہ نبشتہ ءِ وہد ءَ وت کندگ ءَ نہ انت۔بیگءَ ماردانک ءَ ایوک ءَ کندینگ ءِ نام نہ دئیں پرچیکہ آئی ءِ زانش و زانتکاری ءِ ہم بازیں گپ گون انت طنزو مزاح لبزانک ءِ یک نوکیں تہرے ردانک ءَ میاں استمانی سندءَ ایشی ءَ باز دیمروئی کتگ چوکہ اُردو ءَ مشفق خواجہ ءِ نام یادکنگ کرزیت۔ہمے رنگ ءَ بلوچی لبزانک ءَ اے تک ءَ بیگ ءَ ہم ما اے سرپ ءَ ہوار کنگ ءِ سنچ و لائکی ءَ داریت۔آئی ءِ درشانداب ءَ چہ کدی کدی اے گمان ہم بیت کہ آوتی بیرءَ گرگ ءَ انت اگاں پولکارے لیاری ،کراچی و کوئٹہ ءِ لبزانکی و لس زندگی ءِ سر اپولگ بہ لوٹیت مستریں کمک بیگ ءِ چاریں کتاب بیت کننت آگوں ایمانداری ءَ لبزانک ءِ راجدپترو وتی ربیدگ ءَ بیان کنت ۔بلے اگاں بیگل ابید اے پڑءَ چارو تپاس گرگ بہ بیت۔تادلپروشی ءَ ابید ہچ پہ ماپشت نہ کپیت چیا کہ انگت چوشیں نامے اے پڑءَ رندگیری کنگ ءَ نہ انت کہ بلوچی ادب ایمنیں وابے بہ گندیت۔

محمدبیگ بیگل ءَ بازیں سیمینارو مراگشاں ہم بہرزرتگ، لبزانکی ادارگاں ہم واجہ ءِ کردماراگندگ بیت، واجہ ءَ را آئی ءِ لبزانک و زبان دوستی ءِ سوب ءَ بازیں ایوارڈ ہم دیگ بوتگ چوکہ شعبہ بلوچی جامعہ بلوچستان ءِ نیمگ ءَ 2015ءَ واجہ ظفرعلی ظفرءِ ہمرائی ءَ عہدبستگی داد ہم دیگ بوتگ،واجہ ءَ وتی زندءِ گڈّی ایں روچ ماکراچی ءَ گوازینت انت،بازیں مدتے ءَ نادْراہ بوہگ ءَ پد بلوچی راج ،زبان و لبزانک ءِ اے گوہر قیمتی ہمے ماہ ءَ 12ءَ تاریخ ءَ چہ ماجتابوت، بلے آئی ءِ نبشتہ کرتگیں کتاب ،نوشتانک و لبزانکی ساچشت داں بلوچ راج و بلوچی زبان و لبزانکءَ است انت،نمیران انت۔

٭٭٭

جواب لکھیں

آپ کا ای میل شائع نہیں کیا جائے گا۔نشانذدہ خانہ ضروری ہے *

*