تازہ ترین
ur
بنیادی صفحہ » نوشتانک » سسّی و پنّو….. ریاض کمال

سسّی و پنّو….. ریاض کمال

پُنّوءِ ذات ہوت بوتگ، اے ہوت بلوچانی نامدار و تکے زانگ بیت۔ پنو ءِ پت ءِ نام سردار عالیؔ بوتگ آ وتی وہد و زمانگ ءَ کیچ ءِ مزن نامیں سردارے بوتگ۔ سردار عالیؔ ءِ سئے چُک بوتگنت ہمے مردین چُکانی تہا یکے ءِ نام پُنّو بوتگ بلے تاریخ ءِ تہا اے ہبر الم نہ اِنت کہ پنو ءِ اصلی نام پنو بوتگ بلکیں آئی ءِ دگہ نامے بوت کت کنت و پنو ءِ آ دوئیں براتانی نام یکے چند و دومی چندو بوتگ۔ اے نام ہما وہد و زمانگ ءَ بلوچانی دلپسندیں نام بوتگنت بلے دگہ جاگہہ یے نبشتہ انت کہ چنّد و چندو یکیں نام اَنت۔ سردار عالی ءِ دومی چک ءِ نوتؔ بوتگ پنو چہ سسی ءِ عشق ءِ سبب ءَ پنو ءَ مشہور بوتگ و ہمے وڑا تربت کیچ میری ءَ‘‘ تنیگت ءَ یک کوہنیں و دیریگیں قلات یے است انت ہمے قلات پنو ءِ نام ءَ مشہور و نامدار اِنت۔ بزاں ہمے قلات ءَ پنو ءِ قلات گشنت۔ بلے راجدپتر ءِ رِد ءَ اے قلات پنو ءَ پیش ہم بوتگ۔ پنو ئُ سسی ءِ داستان راجدپتر ءَ اے وڑا نبشتہ کنت کہ پنو پہ سانگ ءِ واستا بہمبو ر ’’سندہ‘‘ شت گڈا آئی ءَ گوں سسی ءَ سُور کت پدا کیچ ءَ دوار واتر نہ بوت۔ پمشکہ اے قلات ءَ سردار عالی ءِ قلات گشگ بیت۔ بقول ءِ شاعر ئیگ ءَ پنو گوں سسی ءَ لسبیلہ ءَ یک جاہ زمین ءِ چیرا بار گپت اَنت برحال پنو ءِ اصلی نام پنو نہ بوتگ بلکیں آ چہ وتی عشق و دوستی ءِ سبب ءَ پنو زانگ بوتگ۔بقول بلوچی شاعرئیگ ءَ کہ چوش گشیت:

ورنایے من کیچ ءِ بر ءَ

نام پنّوں ءِ پیداور ءَ

بلوچی ءِ تہا لفظ ءِ پیداور ءِ معنا زاہر بوہگ و مشہور و نامدار بوہگ ۔پنو چہ سسی ءِ عشق ءِ سوب ءَ پنو ءِ نام گشت بوت تو شعر ءَ چہ زاہر بیت کہ پنوءِ اصلی نام پنو نہ بوتگ، و بلوچستان ءِ تاریخ ءِ تہا ہم چُشیں سندے موجود نہ اِنت کہ پنوں ءِ اصل نام در بئیت ہمے وڑا لالہ ہتو رام قبیلہ ہوت ءِ باروا تاریخ ءِ بلوچستان ءِ تہا نبشتہ کنت کہ انوگیں وہد ءَ کیچ ءَ اگاں ہوتانی حکمرانی نہ اِنت بلے گْوستگیں تاریخانی حوالہ ءَ مردم چمشانک بِدنت بچاریت داں تاریخاں چہ ثابت اِنت کہ وہدے بلوچ قوم (رند) چہ علاقہ ءِ کِرمان ءَ لڑ اِت و کیچ مکران ءَ اتک اَنت گڈا اے وہداں دگہ قوماں ہم قلات ءِ نیمگ ءَ دیم گْور کتگ اَت اے گڈا قلات ءَ ہوت نشتگ اتنت۔ حوالہ نمبر ۳۵ پنوں ءِ عشق ءِ باروا شاعر اے وڑ گشیت آئی ءِ داستان ءِ باروا کہ باگیں کیچ ءَ سردار عالی ہوت ءِ حکومتی اَت سردار عالی ءِ سئے چک اتنت آئی ءِ مستریں بچک ءِ نام پنوں اَت پنو یک بہادر و وشرنگیں بچکے اَت۔ یک روچے پنّو ءِ پت عالی ءَ گشت او منی بچّ پنّو بچار نوں مزن بوتگئے اچ من پد اے ملک ءِ سرا تو حکمرانی بکن۔ نوں منئے عالی ءِ دل لوٹیت کہ ترا سیر و امیریں لوگے ءَ سُور بدیاں۔ وہدے کہ پنّو ءَ پت ءِ اے گپ اِش کت گڈا آئی ءَ اے وڑ گشت: بقول ءِ شاعر!

پُنوں ءَ گوئشتہ گوں پت ءَ

درگیج منی مٹ و در ور ءَ

جنّ نے ماں باگیں مکران

گہیری دگہ دیریں دِہان

بزاں اے شعر ءِ معنا و مول و مراد ایش اِنت ک پنوں ءَ گوں وتی پت ءَ گشت کہ اے منی پت پیسرا منی مٹ و درور ءَ درگیج بلے من اے گشاں کہ مکران ءَ منی مٹ و درور نیست ، اگاں بیت گڈا چہ مکران ءَ دُور بہ بیت۔ وہدیکہ پنوں ءِ پت عالی ءَ وتی چُک ءِ اے گپ ایش کتنت داں آ شش و پنچ ءَ کپت بلے آئی ءِ درباری وکیل ءَ آئی ءَ را تسلہ دات و گشت سردار عالی پریشان بوہگ ءِ ہچ ضرورت نہ اِنت اگاں تو من ءَ اجازت بدی ئے گڈا من پہ پنوں ءَ چیزے کناں۔ گڈا اے گپ ءِ گشگ ءَ گوں سردار عالی باز وش بوت و وتی وکیل ءَ را اجازتے دات کہ تو برو اے کار ءَ بکن گڈا سردار عالی ءِ وکیل ءَ باز جاگہ گول اِت بلے آئی ءَ پنوں ءِ مٹ و درور ندیست آخر کار وکیل ءِ سر ماں سندہ بہمبور ءَ کپت آ باز روچ ءَ بہمبور ءِ شہر ءَ گشت آخر یک روچے آئی ءَ سسی دیست و مردماناں جُست یے کت کہ اے شرنگ و ڈولداریں جنک کئی چک اِنت مردماں پسّو دات کہ جنک ءَ مات و پت نیست اے انوں یک دہوبی ءِ کِرّا اِنت تو ہمے دہوبی ءِ کِرا برو۔ وکیل دہوبی ءِ کرا، وکیل ءَ دہوبی ءَ را گشت کہ من ءَ یک سردارے است انت۔ آ کیچ ءِ سرسبز و شادابیں ملکے ءَ نشتگ آئی ءِ نام پنوں انت کہ آ تئی بانکیں سسی ءِ ہمدر ور انت۔ دہوبی ءَ کہ وکیل ءِ گپاناں اِش کت آ شُت سسی ءِ کرا دْراہیں گپے گوں سسی ءَ کتنت گڈا سسی ءَ گپ من اتنت و رضا مند بوت۔ اِد ءَ گپ گیر آرگی اِنت کہ شرنگیں سسی ءِ سانگ بندی ءِ باروا ہمود ءَ مردماں باز ءَ ہبر آرتگ ات بلے آ بے سوب بوتنت چیا کہ سسی ءَ ماں واب  ءَ بشارت بوتگ اَت پمشکہ سسی ءَ انکار نہ کت آئی ءَ زانت کہ واہگانی سالونک ہمے پنوں اِنت۔ پنوں ہم وتی واہگانی ہمراہ ماں واب ءِ تہا دیستگ اَت۔ وہدیکہ وکیل وتی مقصد و غرض ءَ سوب مند بوت وکیل پدا ماں گُلیں کیچ ءَ گل و شادانی واتر بوت و اتک۔ وہدیکہ عالی ءِ وکیل کیچ ءَ سر بوت وکیل ءَ دُرسیں گپ گوں پنوں ءَ درشان کتنت پنوں کہ وکیل ءِ گپاناں اِش کت گڈا آ پہ بہمبور ءِ رئوگ ءَ سک تکانسر بوت ۔ پنوں ءَ چہ وتی پت ءَ موکل گپت و دیم پہ بہمبور ءِ شہر ءَ رہادگ بوت آخر کار بازیں جنجالی ءَ پد آ بہمبور سر بوت۔ وہدیکہ پنوں ءِ آہگ ءِ وشیں احوال بانکیں سسّی ءَ سر بوت داں آئی ءَ گوں وتی دزگہاراں گوں گشت کہ منی وعدہ اِنت من گوں پنوں ءَ سانگ کناں۔ دومی روچ ءَ پنوں ءَ پہ سانگ ءِ باروا وتی ہبر پہ دہوبی ءَ سر کت بلے دہوبی ءَ یک و دو شرط پنوں ءِ دیما ایر کت سسّی ءَ شرطاناں منّ اِت دہوبی ءِ اولّی شرط ہمیش اَت کہ شہر ءِ مردمانی گُد ترا شودگ لوٹنت، دومی شرط ایش اَت کہ سُور ءَ چہ رند ترا ہمدا بزاں بہمبور ءَ نندگی اِنت بلے پنوں ءِ سانگ گوں سسّی بوت۔ ہما وکیل و مردم کہ پنوں ء، ہمراہ اتنت لہتیں وہد ءَ پد پنوں ءَ آہاناں حکم دات کہ شما کیچ ءَ برو اِت آہاں پنوں ءِ حکم زرت و دیم پہ کیچ ءَ رہادگ بوتنت۔ چیزے سال ءَ پد پنوں ءِ پت ءَ پنوں ءِ یات و زہیراں بے چاڑ کت آئی ءَ کاگدے پہ وتی چُک ءَ نبشتہ کت و گُشت پنوں من ءَ تئی زگریں غماں سک بے واروں و گُڈ ءِ من ترا کیچ ءِ حاکمی دیما برگی اِنت حاکمی ءِ ذمہ واری ترا زورگی اِنت تو بیا کہ تئی سک ضرورت اِنت بلے پنوں ءَ پت ءِ گپ نہ زُرتنت و رئوگ ءِ نامے نزانت۔ گڈا سردار عالی وتی چکاناں گشت شما لازم بہمبور ءَ برو اِت و منی پنوں ءَ بیار اِت، ہمے وڑا خپنرؔ ءَ اے ذمہ واری زُرت و یک شریں اسپ یے زین و رکاب کت و گوں وتی ہمراہاں دیم پہ سندہ بہمبور ءِ شہر ءَ شت۔ وہدیکہ اُود ءَ سر بوتنت گڈا آئی ءِ براتاں باز منّت و لیلہ کُت بلے پنوں پہ کیچ ءِ رئوگ ءَ تیار نہ بوت۔ براتاں چار اِت پنوں چو رضا مند نہ بیت گڈا آہاں یک روچے پنوں و سسّی ءِ دعوت کُت۔ وہدیکہ آ دعوت ءَ اتک اَنت گڈا پنوں  ءِ براتاں پنوں ءَ را شراب دات و نشہ کت پنوں باز شراب وارت و آ بے کساس بے ہوش بوت ۔ گڈا پنوں براتاں آ گوں ہمے بے ہوشی ءَ چست کت و اسپ ءِ سرا کت دیم پہ کیچ ءَ ! وہدیکہ سسّی چہ واب ءَ بُست کت و پاد اَتک داں آئی ءِ واہگانی واجہ گندگ نہ  بوت داں سسّی ءَ بلائیں آہے جت و گشت یے ہائے منی پنوں ، پنوں کئے ءَ اَچ من پُل اِت۔ آ کئے ءَ اَچ من جتا کت، کجا شت منی پنوں کجا شت؟ سسّی ءِ ملک ءِ مردماں آئی ءَ را باز تسلہ دات بلے سسّی ءَ کسی گپاناں گوش نداشت ۔ سسّی ءِ مردماں گُشت تو صبر بکن پنّوں پدا واتر کئیت بلے آئی ءِ صبر و تاگت ءِ اوتاگ سستگ اَت گڈا سسی چہ وتی گس ءَ در اَتک ہما اُشتر و سواریانی پدے گپت اَنت دیم پہ کیچ ءِ نیمگ ءَ پہ بے ہوشی بے کراری رہادگ بوت منزل باز دور اَت سسی پیادگ شُت آئی ءِ نرمُکیں پاد تراول بوتنت آ باز تکلیف بوت بلے آئی ءَ ہمت دور ندات۔ سسی لسبیلہ ءِ حدّ و سیمسراں اتک و سر بوت گڈا آئی ءَ یک شوانگے دیست شوانگ ءِ چم وہدیکہ اے جنک ءَ کپت اَنت داں شوانگ ءِ نیّت حراب بوت گوں بدیں نیّتے ءَ آ سسّی ءِ نیمگ ءَ رہادگ بوت۔ شوانگ کہ سسّی ءِ نزیک ءَ سر بوت آئی ءَ شوانگ ءَ را ہکّل کت کہ ائے شوانگ ترا اگاں پٹے آپ مان منی نیمگ ءَ میا وتی تُرندیں پاداں بِدار من سک دمبرتگ چہ دور ءَ پیداک اوں باز تُنگ اوں و گژنگ اوں من ءَ کمے شیر بدے ترا ثواب رسیت۔ بلے شوانگ ءِ نیّت حراب اَت آئی ءَ اے دمبرتگیں تُنگ و گژنگیں جنک ءِ گپاناں ہچ گوش نداشت و آئی ءِ نیمگ ءَ رہادگ بوت گڈا سسّی ءَ نوں زانت کہ اے شوانگ بے بزگے ایشی ءِ نیّت دگہ وڑ اِنت۔ گڈا سسّی ءَ چہ وتی ربّ ء پاک ءِ کرّا دعا کت ائے منی ربّ اے بلاہیں جنگل ءِ تہا من ءَ کس گوں نیست تو منی عزت ءِ پردگ ءَ وت بکن من ءَ چرے نابکاریں شوانگ ءِ دست ءَ بے رکّین سسی ءِ دعا منظور بوت زمین پچ بوت و سسّی زمین ءِ تہا ایر شُت۔ اے وہد ءَ کہ زمین پہ سسّی ءَ پچ بوت یک مزنیں آوازے بوت ہمے آواز ءَ گوں شوانگ بے ہوش بوت و کپت وہدیکہ شوانگ ہوش ءَ اتک داں آئی ءَ چار اِت کہ سسّی ءِ گُشان ءِ لمب کمے ڈنّ ءَ اِنت تہ شوانگ ءَ باز کوشست کت آئی ءِ گشان ءِ لمب کشّ اِت بلے شوانگ بے سوب بوت ہمے زمین کہ پہ سسّی ءَ ترکیتگ اَت آزمین ءِ ہما تِرک برابر بوت بلے سسّی ءِ گشان ءِ لمب انگت ڈنّ ءَ اَت۔ نوں پنّوں ءِ حال! وہدیکہ پنّوں ءَ دومی روچ ءَ ہوش کت داں دیست یے کہ من ءَ براتاں تیزیں سواریاں سوار کتگ آ سک بے کرار بوت کہ اے چونیں وڑ و ڈولیں گوں من منی براتاں کت۔ پنّوں ءَ بازیں اِد ءَ و ہودا کت چہ براتاں لگشت و گسر بوت پدا دیم پہ گُلیں بہمبور ءَ شُت آ ہم ہما جاہ ءَ رست کہ زمین ترّکیتگ اَت آئی ءَ ہمے شوانگ دیست کہ شوانگ زمین ءَ پٹگا اِنت پنّوں ءَ شوانگ ءَ را جُست کت کہ تئی اِد ءَ چے گار اِنت؟ شوانگ ءَ پسّو دات کہ اِد ءَ ڈولداریں جنکے ایر شُتگ بلے آئی گُشان ءِ لمب ڈن ءَ اِنت۔ پنّوں ءَ وہدیکہ اے گُشان دیست آئی ءَ چار اِت اے سسّی ءِ اِنت۔ یک بلاہیں ہیسکارگے جتے و دعایے کت یا اللہ من ءَ ہم سسّی ءِ کرّا بر گوں آئی ءِ دعا قبول بوت ہر دوئیں یکجاہ بوتنت۔

 

٭٭٭

جواب لکھیں

آپ کا ای میل شائع نہیں کیا جائے گا۔نشانذدہ خانہ ضروری ہے *

*