تازہ ترین
ur
بنیادی صفحہ » نوشتانک » اختر عمرءِ شاعری…..الہی بخش فداؔ

اختر عمرءِ شاعری…..الہی بخش فداؔ

اختر عمر بلوچی زبانءِ ہما نوکیں شاعراں چہ یک ایت کہ آہانی شاعری فنی و فکری دوئیں اعتبارءَ وزن ءَ برابر کیت۔ آئیءِ شاعری فنی لحاظءَ ٹپاسگ بہ بیت یا فکری لحاظءَ ، دوئیں پیماں آ کامیاب قرار گیپت۔ آ اگاں یک نیمگے طبقاتی کشّ و چیلانی خلاف اِنت، انقلاب و جدوجہدءِ سکینءَ  دنت تہ دومی نیمگءَ آئیءِ شاعریءِ تہا گل وبلبل و حسن پرستی ہم بازیں کچّے ءَ گندگءَ کیت۔ ایش وَ فکری پلگاری ءِ گپ اِنت اخترءِ گوْرءَ فنی پہتہ کاری ہم بازگندگءَ کیت۔ آعلامتءِ ذریعہءَ سکّءَ چہ سکّ ترو گراں تریں گپءَ ہم باز شرّیں وڑیءَ بیان کنت۔

اخترءَ بدقسمتیءَ انچیں چاگردے ءَ وتی چم پچ کرتگ انت کہ اودءَ لُٹ و پُل، روزگارءِ نا بروبری، بلوچ قومءِ نصیب جوڑ بوتگ۔ حاکم طبقہءَ چہ تعلق داریں مردمانی حیالءَ گشئے اے ملک ہمے واستہ  جوڑ کنگ بوتگ کہ آوتی دلءِ سیرءَ لُٹ و پُلءِ بازارءَ گرم بکن انت۔ زبردست زیردستاں وتی زونڈانی چیرءَ لگتمالو ژند بکن انت۔ عام مردم ءَ آزادی و غلامی ءِ میانءَ ہچ تپاوت گندگءَ مئیت۔ چُش بگش کہ اسپیت پوست شت انت و سیاہ پوستاں آہانی جاگہ گپتگ۔ بلوچ راجءَ ہمے اُمیت وتی دلءَ داشتگ و نشتگ ات کہ پراہاں انصاف و برابری ءِ نوکیں دورے بنگیج بیت۔ بلئے نوں آ شرّمارگءَ انت کہ گوں آہاں فراڈ کنگ بوتگ۔ آہاں ہما جنتیں منزلءِ کہ واب پیشدارگ بوتگ آ منزل ہچبر نہ نئیت۔ اسمبلیانی تہا آہانی مخلصیں نمائندہانی بدلءَ شَپُک، بلیک مارکیٹرو بدمعاش گِر انت۔ ایشانی کار عام مردمانی جیڑہ و جنجالانی دور کنگءَ چہ گیش لُٹ و پُل ءِ نیمگءَ دلگوش گوْر انت۔ اے جاورانی تہا کجام ہم ماروکیں انسانے ءِ غمیگ و تکانسر بوہگ الّمی گپے بلئے اختر اے مشکلیں جاوراں اگاںچہ غمیگ بیت بلئے نا اُمیت نہ بیت۔ آ وتی راجءَ دلبڈی دنت و وتی جدوجہداں برجاہ دارگءِ سکین ءَ دنتو راجءِ ورناہاں توار پر جنت و گُشیت ۔

؎      پادا پادانی سواسءَ بند

کلیگءَ آپانی بکن بڈّا

پہ توشگءَ ناہے چادرءَ بند گوں

وپسگءَ بوپانی سرءِ یل کن

چہ دلءَ در کن چُک و فرزنداں

پُلگُدیں بانکءَ شموش کُلّءِ

زیر وتی بیلو ہمدلیں دوستاں

توپگ و گُرکی و قطارءَ بند

چادرءِ بدلءَ بند سرءَ کفنے

کن بلوچی تو وعدہ و قولے

نندگءَ ڈیہہءِ دژمناں نیئلاں

داں نہ بیت آجو مئے وطن ماتیں

ہچ وڑو ہچ پیمءَ نہ باں سالونک

اخترءِ گوْرءَ زندءِ رُژنائیں پہناتانی چارگءِ سنچ باز گندگءَ کئیت۔ اختر یک پُر اُمیتیں شاعر ایت۔ ہمے واستہ آ عوامی جدوجہداں باز اہمیت دنت۔

؎         جہداں برجاہ دار وتی تو

مرچی تہنا

باندا دو بئے

دو پہ چارءَ چار ہزارءَ

دیمءَ الّم

یکیں ہمے تو

لشکرے مان ئے

اختر انقلابءِ ہمرائیءَ رومان، تُپنگءِ ہمرائیءَ پُل و زہمءِ ہمرائیءَ وتی دوستدارءِ ڈولداریں چم و لنٹانی ہم گپءَ جنت۔ آئیءِ سینگءِ تہا قدرت ءَ یک پُر مہریں دلے مان کُتگ کہ حسنو شررنگیءِ دیمءَ لُڈّگ لگیتو وتی دوستدارءَ چُش نازینیت۔

؎       کرپاس ترانگ ومہلب رنگ

رنگ انت گوْاڑگ وپُلانی

پُلاں وشبوہے بکشاتگ

بکشاتگ دلے مہرنگءَ

دگہ جاگہے آ وتی دوستدارءِ گندیم گوْنگیں رنگ، بادامیں چم و بچکندو بروانانی سِپتءَ کنت چُش گشیت ۔

؎       گندیم گونگو بادام چم

چم تئی کنجلو ڈولدار انت

ڈولدار انت منی ہلکءِ کاڑ

کاڑانی سروک اِنت ہانُل

یا

بچکندگانی ساز تئی روحءِ زیمر ا نِت

تئی لڈگے بگندئے ہزارءَ گنوک کنت

اختر مئے بود کاریت پدا تستگیں دلوں

بُرواناں وہدے مہپری چو عئید ءِ نوک کنت۔

اخترءِ شاعری، خیال و بیان، جوزہو زہن، ڈنیو تہی مارشتانی برابریءِ باز شرّیں مثال پیش کنت۔ شاعریءِ تہا اے سِپت باسکانی زورءَ ناں چہ نفسءِ شائستگیءَ ودی بیت۔ اخترءَ ہمے سِپت گوں ایمانداریو دل ستکی ءَ تالان کتگ۔ اخترءَ شائستگی و زندءِ ہرچ سِپتے کہ پہ وت شات کتگ و درچتگ ایش آئیءِ پہتہ ئیں زانتکاریو گچین کاریءِ برورد اِنت۔ اے سِپتانی ءَ اخترءَ گوں وتی دلءِ دریکگاں ہمتوار کتگ و ایش ہما حالت انت کہ چریشیءَ فن و زندمان ءِ یک بوہگءِ صورت ودی بیت۔

اختر یک پُر اُمیتیں شاعر ایت و آ زندمانءِ قطعیت ءِ سرءَ سرجم و کاملیں سِتک داریت۔ دراصل اختر چرا شاعراں نہ اِنت کہ آ گوْاتءِ سراشاعری بکنت و چہ وتی چاگردءَ دورو گِستا نند انت و چِلّہ کش انت و وتی روح آنی سرءَ شعر نازل بوہگءِ انتظارءَ کن انت۔ اخترءَ مروچیگیں دنیاءِ سرجمیں جیڑہانی حاک و جلّ ورانی تہا شعر گشتگ و ہرچی گشتگ گوں مزنیں بھیسہ و اعتمادءَ گوں گشتگ۔

اخترءِ شاعری یک ساہگ داریں درْچک ایت۔ آئیءِ گالوار ہمے درْچکءِ سبزو لمپیں شاہ انت۔ ہمے شاہانی سبزو سردیں ساہگءَ دمبُردہو ژندو ژولیں راہی تاہیر گِر انت۔دوستدارءِ ماہ ئیں رُو بہ بیت یا جتائیءِ تہلو شیرکنیں ترْانگ بہ بنت اخترءِ لہجہ ءَ گوں انچش سما کپیت کہ شپ و ماہکانی یا روچو شپ یک دومیگءَ گوں پیوست انت۔ اخترءِ شاعریءِ تہا ڈولداریں لبزانی ردو بند باز جوان گندگءَ کاینت۔ آئیءِ شاعری واناکو موسیقیت ءَ سرریچ انت۔

؎       تنیگیں منی چاگردءِ

چاگردءِ چنال گیمرتگ

گیمرتگ منی کردار اِنت

کردارءَ بچار آدینکءَ

آدینکءَ چِتگ پولنگے

پولنگاں بشود بیا زوت کن

زوت کن بیا ترا سک دیر اِنت

دیر اِنت وپتگ ئے پادا تو

پادا تو بلوچ آگاہ بو!

آگاہ کن وتی ورناہاں

یا

دردے گوں کیچکورءِ زہیرانی ہمسفر

یاتے تئی ترْانگانی نہنگءَ پتار بیت

نیادانی ماہکانءَ شپءِ چُک اِتگ بدن

بیگاہءِ لہمیں کوش پہ تئی بوسگاں زریت

یا

روچ کشّیت و روت پہ وتی مطلبءَ

شپ وتی مہپراں شنگو تالان کنت

مانشانیت ہمک نیمگءَ سیاہی یے

سیاہ تہاری زہیرانی پیغام بیت

دردءِ بنگیج بیت کِسّہے گوْستگیں

بڈّءِ بوجیت وتی بکچہءَ بستگیں

عہدءِ بے منزلیں ہئو مساپر پدا

کنت آرام زہیرءِ چنالءِ بُنءَ

وتی شاعریءِ اوّلی دیوان ’’ ابیتکیں ترانگ‘‘ ءَ رندداں انّوں اختر عمر ءَ شاعریءِ پِڑءَ دیم سک باز قدم جتگ۔ داں حدے کہ مزنیں کچّے ءَ وتی منزلءَ شتگ و سر بوتگ۔ چرآئیءِ حدا داتیں بودو شاعری سِنچءَ اے پڑءَ آئیء ِآئوکیں وہد باز رُژناہ گندگ ءَ کیت وشاعری دپتراں آئیءِ نام ابدمان بیت۔                                                                                                                                                                                                ٭٭٭

 

’’ گندو نندے گوں بلوچی زبانءِ توتی لسانیںگشندہ استادشوکت مرادءَ‘‘

گندو نند کنوک:اصغرلالؔ

جست: استاد شوکت مراد! چہ دْرستاں ساری وتی بابتءَ چیزے بگش ؟

پسو:من واجہ مراد محمدءِ لوگءَ ایران ءِ شہر ایرافشانءَ ۱۹۶۷؁ء ودی بوتگ آں ۔پدا منی ودی بوہگءَ سالیءَ پد ماں لڈو لوگ کراچیءَ اَتک وجہہ مہ نند بوت ایں ۔

جست:استاد!شما چتو و کجام سن و سالءَ ماں سازو زیملی دنیا ءَ وتی پاد ایر کُت اَنت ؟

پسو:سازو زیملءِ ہُب منءَ چہ کسانیءَ بوتگ ۔استادجمعہ بینجو جنوکءِ چُک غلام محمد سوری زئی منی شریں سنگتے بوتگ (اوں انگتءَ منی شریں بْرات و سنگتے)ماں یکدگرءِ لوگءَ شتءَ اتکگ ایں ۔من ہر وہدءَ کہ جمعہ بلوچ بینجو جنگءَ دیستگ منءَ شوق گیشتر بوہان بوتگ۔یک روچے غلام محمدءَ منءَ وتی مستریں بْرات عبدالرحمن سوری زئیءِ گْورءَ بُرت ئیِ منی پجاّرءِے کنائینت و وتی برات (عبدالرحمن )ءَ گشت ءِے کہ’’ ایشیءَ گشندہی ءِ شوق و ہُب است ‘‘۔گڑا عبدالرحمن ءَ منءَ سوتءِ جنگ پرمات من سوتے جت منءَ گشت ءِے تئی توار شر اِنت پد ا باجاءِے زرت منءَ ’سرگم‘ ءِے سوج دات اَنت ۔لہتیں روچءَ رند استاد عبدالستار بلوچ ہمودا اَتک عبدالرحمنءَ منی پجار کنائینت و استادستارءَ گشت ءِے کہ تو ایشیءَ وتی شاگرد بہ کن ۔استادءَ منءَ گوشداشت و گوشدارگءَ پد گشت ءِے کہ برو پنچ کلدارءِ چَنا بِگر و بیار من تئی دستءَ بندیکے بنداں و ترا وتی شاگرد کناں ۔اے وہدءَ استادءَ وتءَ کلب نہ بوتہ گڑا منءَ شاگرد کنگءَ پد جاگہ یے ءِ بندو بست ءِے کت اے  ۱۹۸۳؁ء ءِ سال اَت ۔

جست:استادشوکت !شما کجام کجام سازانی جَنگ زانئے؟

پسو:من باجا ءِ جنگ ،ڈولءِ جنگ زان آں۔کمپوزنگ ہم کن آںو بندش ہم بنائینتگ ۔

جست :استاد مراد وتی بنائینتگیں بندشاں چے لہتیں بگش ؟

پسو:’’آاو سب ملکے بابا ستار کے گُن گائے‘‘  ’’ہر بگین کا پھول ستار ،ہر سُرکا سُرورستار‘‘  ’’کرے چھترائی بن آری کیسی یے پریت لگائی‘‘

’’ برکھا رے برکہا، زرا جھمکے برسو گنگور برسو‘‘۔

جست:استاد شوکت مراد!شمئے انگتءَ ماں بلوچی ءَ چینچو نوار اَتکگ و آہانی نام چی چی اَنت ؟

پسو:انگتءَ منی چاردہ نوار ماں نیادیءَ اتکگ آہانی نام چو اے وڑ اَنت ۔(۱)عیدءِ نوک (۲)شہدیں تْرانگ (۳)مکسے اَت من و حمید سربازیءَ کتگ اَت نام ءِے انوں منی زہنءَ نیاہگءَ اِنت ۔(۴)نازانی جنک(۵)سبزو(۶)ہنیءِ شپ(۷)زلپءِ تار(۸،۹،۱۰)نازینک اَنت (۱۱)یانصیب(۱۲)مکسے اَت ’’دوچگر ‘‘آئیءِ تہا من، (شوکت مراد)حسین لال ،فتح کریمئُ ُ رحیم بلوچ ات ایں ۔(۱۳)ماتیں وطن(۱۴)نصیبءَ نہ اِنت ۔

جست:شمااستاد وت شاعری کنئے ؟

پسو:شاعری ہئو من کنا ں ترزءِ سرا گیشترشعر نبشتہ کناں اوں منی شعر بازیں گشندہاں گشتگ اَنت ،انچوکہ اکبر آزادءَ، حمید سربازیءَ،نعیم گلڈیءَ،رحمن بلوچءَ،عابد رازءَ و دگہ بازینیءَ ۔

جست:واجہ شما کراچیءِ استاد عبدالستاربلوچءِ سازو زیملی کلب چیا یلدات و کیچءَ کلب یے پَچ کُت؟

پسو:استاد ستارءِ چہ دنیاءَ گْوزگءَ لہتیں وہداں رند اودءِ جاور سک نہ گیگ بوتنت ،شاگردانی موبائیل و زربرگ بوتنت ۔من آکلب ہمے مجبوریءَ بند کُت و کیچءَ اَتک آں۔

جست:شماوتی انوگیں کیچءِ جوڑکتگیں شاگرداں چہ کجام شاگردءَ پُراّمیتءِ کہ آدیمتِرءَ بلوچی ءِ بانداتءَ ترپوکیں استالے جوڑبیت؟

پسو:من چوناءَ وتی دراہیں شاگرداں چہ پُرامیت آں ،بلے لہتیں نام است کہ آچو آسءِ وڑءَ دیمءَ آہاناں و من چہ آہاں پُرامیت آں آہانی نام ایش اَنت ،ممتاز اکبر،چاکر،شہنواز اِسحاق،نواب ،فیصل،اسلام ،نیاز،راشد،نزیر،نعیم،ولیدو زبیر انت ۔

جست:استاد!گشندہ ءِ واستہ تبلہ ءِ ہیل گِرگ ہژدری اِنت ؟

پسو:گشندہءِ واستہ  تبلہءِ ہیل گِرگ سک ہژدری اِنت ،چیاکہ آ  ’لئے ‘  و ’رِ دم‘ ءَ سرپد بیت ۔گشندہ یے کہ ’لئے‘ و ’رِدم‘ءَ سرپد مہ بیت گڑاڈہول والا ہرجایے کہ بلوٹیت آئیءَ بارت کنت و آئیءَ چہ ’لئے‘ءَ درکت ہم کنت چیا کہ آ’لئے‘ءَ سرپد نہ اِنت ۔ڈول والا جاگہ یے آئیءَ ’خالی‘ءَ پیشداریت آزانت نہ کنت گشیت ’سَم‘ اِنت ہمے وڑءَ چہ ’لئے‘ءَ درکئیت ۔خاص خاص ہما سکوک کہ کلاسیکل سِکّگ لوٹیت گڑا آئیءِ واستہ سکءَ سَک ہژدری اِنت کہ تبلہ ءِ ہساب کتابءَ بہ سِکّیت۔

جست:اے گپءَ ہچ شک نیست کہ شما نمیرانیں استادعبدالستاربلوچءِ سینیریںو کوہن تریں شاگرد ءِ،استاد ستارءِ کِرااینچو وہد شما گوازینتگ استاد ءِ یک شاگردے ءَ نہ گوازینتگ گڈا استادءَ وتی برات ماسٹرامینءَ چیا گشتگ کہ منی باجا ءَ عارف بلوچ ءَ بدئے ،ترا چیا نہ داتگ ئیِ؟

پسو:عارف چوناءَ یک شریں گشندہ ایت ،آئیءِ توار استاد ستار ءَ سک دوست بوتءَ من ءَ ہم عارف بلوچءِ توار دوست بیت ۔عارف ہر وہدے کہ کراچیءَ اتکگ گڈااستادءِ کرا اتکگ و استادءِ چارو بچار ءِے کتگ ۔استادءِ تہءَ یک آدتے بوتءَ کسے ءَ کہ استادءَ چاہے وارینتگ گڈا استادءَ آئیءَ پانے وارینتگ ،استادءَ کس ءِے احسان وتی سرا نہ کتگ اَنت۔عارف ءَ استادءِ حیاتیءَ استادگشتہ بوتگ کہ وتی باجا ءَ منءَ بدئے ۔گڑا استادءَ عارفءِ ہما نیکی دیمءَ اتکگنت و استادءَ وتی برات امینءَ گشتگ کہ منی باجا ءَ عارف بلوچءَ بدئے ۔تو باجاءِ گپءَ ئے گڈا استادستارءَ ۱۹۸۵؁ء ءَ منءَ ہم باجا یے داتگ ۔دیمترءَ سہیل بلوچ،عابد راز ،حمید شریف و حفیظ بلوچءَ ہم باجا ءِے داتگ ۔استادءَ وتی کلبءِ جند منی حوالہ کتگ و کلبءِ تہ ءِ بازیں سامانے منءَ داتگ ءِے و استادءَ دہ کیسٹ ’راگ راگنی‘ءِ منءَ داتگ اوں گشتگ ءِے کہ اے تئی کارءِ چیزانت۔ہما سرجا کہ استاد آئیءِ سرا وپتگ ،نشتگ آمنی کِرا اِنت دگہ استادءِ لہتیں کتاب منی کرا اَنت ۔

جست :گڑا نمیرانیں استادعبدالستار بلوچ ءَ واجہ غلام محمد خان صاحب ءَ چیا بیگاہے دات ؟۔

پسو:ہمے گپ من ساریءَ ہم جتگ اَت کہ استادءَ کدی کس ءِے احسان وتی سرا نہ کتگ اَنت ۔استاد وہدے کہ بیمار اَت گڑااستادءِ نامءَ یک بینیفٹ شوہ یے کنگ بوت ،شوہ ءِ ٹکٹ بہا کنگی اَتنت عبدالواحد کامریڈءَ لہتیں ٹکٹ خان صاحبءَ دات اوں گشت ءِے کہ ترا موٹرسینکل یے گون اِنت اے ٹکٹاں بہا بہ کن ۔پدا خان صاحبءَ ٹکٹ بہا کنائینت انتس۔استاد سرپد بوت کہ غلام محمد خان صاحبءَ منی پروگرامءِ ٹکٹ بہا کتگ اَنت گڑا استادءَ یک بیگاہے پمیشکاغلام محمدءَ دات ۔

جست:استاد عبدالستار بلوچ ءَ شاعری کتگ ؟

پسّو:ہؤ شمبے اسمائیل ءِ نام ءَ

 

 

٭٭٭

جواب لکھیں

آپ کا ای میل شائع نہیں کیا جائے گا۔نشانذدہ خانہ ضروری ہے *

*